Gepost op

Maart – Equi Habitat stap 3: Natuurlijk Weidebeheer

Zorg voor een goede bodem, zo ontwikkel je gezond gras voor je paarden. Blind kalken, kunstmest en drijfmest inzetten is omwille van meerdere redenen geen goed idee, je gras gaat er misschien wel explosief van groeien maar is dan vooral ook een suiker­ en eiwitbom. Het vernietigt je bodemleven en dat is nu juist nodig om ervoor te zorgen dat je grassen en kruiden de juiste voedingsstoffen kunnen opnemen. Beter is het om de paardenmest te composteren en terug te gebruiken voor de bemesting van de weides. Door compost te maken van de paardenmest bespaar je ook op de kosten om de mest af te voeren en andere meststoffen in te kopen. Verder maak je de cirkel rond waardoor de bodem niet verder uitgeput wordt, maar de mineralen en sporenelementen teruggegeven worden aan eigen bodem. Je investeert in goede voeding voor je paarden dus krijg je goede mest en dat is goud waard, het zou jammer zijn moest de boer dit onder zijn maisakker ploegen.

Maar hoe maak je nu goede compost van paardenmest? In de ideale wereld meng je 1/3de paardenmest onder 2/3de bruin materiaal (stro, houtsnippers, bladeren, enz.), zo krijg je mooie stikstofarme en bodemstructuur verbeterende compost. Maar als je weet dat een paard jaarlijks 15,5 ton mest produceert en we op een Equi Habitat geen stallen met stro hebben, is dit bijna niet haalbaar. Het voordeel van paardenmest met een koolstof/stikstof verhouding van 25:1 is dat dit ook zonder toevoegingen van bruin materiaal composteert. Probeer wel zoveel mogelijk ander materiaal zoals afval hooi en bladeren in de composthoop te verwerken om tot een betere compost te komen. Onkruiden die in het zaad staan zoals ridderzuring en kruiskruid voeg je dan weer beter niet toe aan de composthoop, dit om de verdere verspreiding ervan via de zaden te voorkomen.

Om een goede compost te krijgen is het belangrijk dat de mest/composthoop voldoende zuurstof krijgt, d.w.z. niet te hoog of breed maken en vooral de mest niet aanduwen door er met de kruiwagen nog eens over te rijden. Door onderaan snoeiafval als luchtbed te gebruiken zorg je ook daar voor voldoende zuurstof. Als het composteringsproces goed loopt gaat de hoop al snel richting 60°C en koelt deze dan langzaam af, daarna komen de compostwormen en zij zetten nog eens alles om tot mooie wormencompost. Voor alle duidelijkheid: compostwormen zijn geen regenwormen en al zeker geen parasitaire wormen voor paarden. Eens de compostwormen verdwenen zijn is de compost klaar voor gebruik. Typisch is dit pas na een jaar en hou je maar 30% tot 50% van het originele vollume over. Het eindresultaat dient er als bosgrond uit te zien, het dient ook zo te ruiken. In het begin verloopt het composteren niet altijd even goed, dit kan komen door de afwezigheid van een goede compost-starter of compostwormen. Door eenmalig je composthoop te enten met bijna rijpe compost die nog veel compostwormen bevat, los je dit probleem op, ook het toevoegen van Microferm kan hierbij helpen. Laat bij het uitrijden van je compost onderaan de composthoop steeds het snoeiafval met wat compost liggen, zo ent je vanzelf de nieuwe composthoop die je op die plek terug zult opbouwen.

Hoeveel van deze compost moet je nu uitrijden over het land? In principe hangt dit af van het type bodem en de aanwezige stikstof en fosfaat voorraden in de bodem. Globaal gezien ligt dit meestal ergens tussen de 3 en 10 ton compost per hectare per jaar. Volg hierbij niet de standaard bemestingsadviezen die in de meeste gevallen een maximum bemesting voorstellen en dit zelfs zonder de aanwezige stikstof voorraden in de bodem te analyseren. Kies voor een bodemanalyse die ook op stikstof test en voor een paard en ecologisch verantwoord bemestingsadvies. Aangezien we vanuit ecologisch standpunt meestal teveel paarden op een te beperkte oppervlakte houden, wilt dit ook zeggen dat er veelal meer compost zal zijn dan nodig/goed is voor de bodem.

De compost uitrijden doe je het liefst niet in de winter wanneer het bodemleven beperkter is door de koude. De beste periode hiervoor is eigenlijk oktober maar dan mag het in de meeste gevallen niet volgens de wet (afhankelijk van geografische locatie en bodem­type). Men blijft deze compost als dierlijke mest bekijken, een periode waarop je dit wel zeker in Nederland en België mag uitrijden is tussen 16 februari en 31 augustus. Het voordeel van in maart te bemesten met de compost van eigen paardenmest is dat deze nog voldoende kan opgenomen worden door de bodem en je de paarden tot laat in het jaar op de weide kan laten grazen. Bodemverbeteraars zoals: zeeschelpenkalk, bio gips, lava, Keltisch zeezout en kleimineralen kan je het hele jaar strooien. Wel doe je dit bij voorkeur als het gras nog niet te lang staat, dus is maart is hiervoor ook het ideale moment.

Om de 3 à 5 jaar een bodem­analyse laten uitvoeren en dan een meerjarenplan laten opmaken voor bemesting en bodemverbetering is zeker aan te bevelen. Verder kan je ook op basis van de (on)kruiden die er groeien veel te weten komen over de conditie van de bodem.

Bovenstaande tabel mogen we gebruiken van GroeiBalans, ben je helemaal gefascineerd geraakt door bodembiologie, dan is een diepgaande cursus bij GroeiBalans gericht op landbouwers of natuurbeheerders zeker een aanrader.


Dit artikel maakt deel uit van de reeks: In één jaar van weide, over Paddock Paradise, tot Equi Habitat

Elke maand publiceren wij een nieuw artikel uit deze reeks, een samenvatting van deze 12 artikels werd gebundeld tot één artikel in het EquiDay magazine dat vanaf 14 april 2018 op het EquiDay evenement gratis beschikbaar zal zijn.


Bronnen:
https://www.vlm.be/nl/SiteCollectionDocuments/Publicaties/mestbank/Brochure_paardenhouderij.pdf
https://www.vlm.be/nl/SiteCollectionDocuments/Publicaties/mestbank/normen_2009.pdf
http://paarden.vlaanderen/uploads_docs/2009-09-08-11-31-09_Milieuvergunningen%20-%20Brochure.pdf

Gepost op

Februari – Equi Habitat stap 2: Observeer en elimineer

Voor je gaat ingrijpen op een landschap en de gewoontes van je paarden is het belangrijk dat je eerst je paarden en omgeving observeert. Paarden hebben namelijk zo hun gewoontes, looppaden en vaste mestplaatsen. Ook zijn er mogelijk plekken waar ze nerveus worden of gaan staan om te rusten. Naar het ontwerp toe is het belangrijk om deze te respecteren. Waar mogelijk behoud je dus de reeds gevormde paden en enkele van deze plaatsen.

Welke beplanting, bomen en strui­ken zijn er momenteel aanwezig? Heb je giftige exemplaren staan, houd dan rekening hoe deze best geïntegreerd worden. Giftig is in de meeste gevallen ook enkel na een zware overdosis van planten waar paarden normaal gezien zelfs niet van eten. Als ze er wel van eten zoals bijvoorbeeld de vers gevallen eikels is dit in geringe dosis zeker niet slecht voor ze. Je kan er ook voor zorgen dat je het stuk track onder de eik(en) in september en oktober afsluit voor de paarden. Er is in ieder geval geen enkel excuus om een eik te kappen. Heb je echter bijvoorbeeld Amerikaanse vogelkers staan haal die er dan maar snel uit. Alle Prunus soorten geven een risico op blauwzuur­vergiftiging bij paarden maar de Amerikaanse vogelkers wordt ook niet voor niets bospest genoemd, het is een invasieve exoot die inheemse soorten verdringt.

Februari is ook de maand bij uitstek om de waterbalans in kaart te brengen. Zo zijn er mogelijk stukken die onder water komen te staan of echt drassig zijn. Dit op zich moet geen reden zijn om er geen pad aan te leggen aangezien ze in de zomer perfect begaanbaar kunnen zijn. Wel geeft dit aan welke stukken van je track je in de winter en meest natte weken van het jaar best afsluit. Modder voorkomen is namelijk beter dan genezen.

Het laagste punt is in veel gevallen ideaal voor de aanleg van een veedrinkpoel. Een centraal punt op je perceel of in het landschap is dan weer ideaal als locatie voor een berg waarop paarden een goed uitzicht hebben en bijvoorbeeld de dreiging van het maïs etende monster dat aan het oogsten is beter kunnen inschatten.

In veel gevallen zullen paarden bijgevoerd moeten worden met hooi. Zoek naar een centrale en bereikbare locatie voor de opslag van het hooi, berging en de schuilstal. Informeer je m.b.t. eventuele vergunningen voor wat betreft (schuil) stallen, poelen en reliëf­-wijzigingen. De mogelijkheden en beperkingen kunnen sterk ver­schillen afhankelijk van de geografische en kadastrale kenmerken.


Dit artikel maakt deel uit van de reeks: In één jaar van weide, over Paddock Paradise, tot Equi Habitat

Elke maand publiceren wij een nieuw artikel uit deze reeks, een samenvatting van deze 12 artikels werd gebundeld tot één artikel in het EquiDay magazine dat vanaf 14 april 2018 op het EquiDay evenement gratis beschikbaar zal zijn.

Gepost op

Januari – Equi Habitat stap 1: Doe inspiratie op

De donkere wintermaanden zijn de ideale tijd van het jaar om op internet op zoek te gaan naar inspiratie voor je Equi Habitat. Inspiratie vindt je uiteraard via google zoekopdrachten waarna je overspoeld wordt met vele foto’s en artikels. Via Pinterest hebben we al vele van deze foto’s en artikels voor jou gebundeld.

Wil je het interactiever? Via onze Faceboek group Equi Habitat & Paddock Paradise Inspiratie kan je direct je vraag stellen of je idee delen, in no-time krijg je feedback van tientallen ervaringsdeskundigen uit de Benelux.

Heb je het graag allemaal wat meer onderbouwd of afgestemd op jou locatie? Dan is een Viva Concept adviessessie en/of onze Equi Habitat cursus zeker aan te bevelen. Vanaf 2018 werden onze workshops omgevormd tot een cursus met 4 sessies ondersteund door een syllabus. Eventuele open plaatsen kunnen ingevuld worden door mensen die wensen in te schrijven op één specifieke module.

Indien je jezelf nog verder wenst te verdiepen kunnen we zeker onderstaande boeken aanbevelen:

Voor je gaat ontwerpen en plannen, denk eens na over enkele vragen zoals onderstaande:

  • Hoeveel aparte paddocks en tracks wil je kunnen creëren door gebruik te maken van mobiele schrikdraadpoorten? Dit voor het integreren of (tijdelijk) splitsen van kuddes, het eventueel bijvoeren van bepaalde paarden, rustplek na eventuele verdoving, enz.
  • Wens je de weides nog te kunnen hooien? Let dan op met de inrichting, beperk het aantal slingerpaden en voorkom teveel opdelingen van weides.
  • Is er een berging vereist? Wat dient er opgeborgen te worden? Een volle vracht hooi vraagt wel wat plaats …
  • Ga je de paardenmest composteren om te gebruiken als bemesting voor de weides? Voorzie dan voldoende plaats …
  • Welke plaatsen dienen toegankelijk te blijven met wagen en trailer, kleine/grote tractor?
  • Enz.

Maak ook een lijstje met elementen die je zeker wel en zeker niet wenst te integreren:

  • Poel
  • Berg
  • Rolplaats
  • Schuilstal
  • Boomstammen als hindernis
  • Knotwilgen
  • Eetbare paardenhagen
  • Enz.

Dit artikel maakt deel uit van de reeks: In één jaar van weide, over Paddock Paradise, tot Equi Habitat

Elke maand publiceren wij een nieuw artikel uit deze reeks, een samenvatting van deze 12 artikels werd gebundeld tot één artikel in het EquiDay magazine dat vanaf 14 april 2018 op het EquiDay evenement gratis beschikbaar zal zijn.

Gepost op

Project in de kijker: Samen op een goei wei

Woon je in Beringen – Bocholt – Halen – Ham – Hamont-Achel – Hechtel-Eksel – Heusden-Zolder – Houthalen-Helchteren – Leopoldsburg – Lommel – Lummen – Neerpelt – Overpelt – Tessenderlo of Zonhoven? Dan heb je geluk en kan je de hulp inroepen van Ilse en Joke van het Regionaal Landschap de Lage Kempen!

Ilse en Joke namen deel aan onze workshop Desing your Equi Habitat en vroegen ons een voorbeeldontwerp te maken voor de RLLK poster en folder ter ondersteuning van het project Samen op een goei wei.

Gepost op

Wat is een Equi Habitat?

Een Equi Habitat is een stukje natuur, een mooie habitat voor het gedomesticeerde paard en een aangename plaats voor mensen om te ont-moeten. We houden niet enkel rekening met paarden en mensen, maar met de natuur in het algemeen, dus ook andere dieren, vogels en nuttige insecten voelen zich er helemaal thuis. In het “Equi Habitat”-concept vind je duidelijke Paddock Paradise en Permacultuur invloeden terug, omdat we ervan overtuigd zijn dat deze de goede basis zijn. Maar ook het esthetische aspect is een zeer belangrijke pijler, een Equi Habitat is Landschapsarchitectuur met zorg voor de natuur. Lees verder …

Gepost op

Project in de kijker: Equi Valent

3,55 ha – 6 paarden en 6 Ouessantschapen

Dit Equi-habitat wil een omgeving creëren die paarden en wilde natuur de kans biedt om zo natuurlijk mogelijk te leven en aan mensen om dit te benutten om zijn eigen natuurlijk zijn terug/verder te ontplooien.
Het bestaat deels uit een paddockparadijs, in onze eigendom (55a) en deels graslandbeheer in natuurgebied Winterbeekvallei (Natuurpunt 3ha). Het klassieke paddockparadijs: verschillende ondergronden, bevorderen bewegen via gangen en spreiding rustplekken/waterpunt/grasland… is mee ingebed in natuurbeheerconcept: houtkant, knotwilgen, bermmaaibeheer, meidoornhaag, takkenhagen, natuurhulp (laddertjes in de drinkbakken tegen verdrinken, steenuilnestkast, zwaluwkunstnesten, bijenhotel…)… Het principe permanent ruwvoer voor de paarden is hier vertaald in 6-12u begrazingsbeheer in het natuurgebied jaarrond en overige uren van de dag knabbelen: korte grasplekken, struiken, takken, kruiden, hooi. Omwille van de zeer natte ondergrond (klei) is een deel van de gangen voorzien van een smal stenen pad van recupgrindtegels en betonnen grasdals op de zeer natte delen. Aan de schuilstal is een stuk gedraineerd en met zand opgehoogd. De ouessantschapen woonden hier voor de paarden, maar zij zijn erg behulpzaam in het natuurlijk beheer van de boterbloemen in het paddockparadijsgedeelte.
Mensen kunnen hier individueel of in workshops terecht voor natuur- en paardgeassisteerde coaching en training. En dit voor de onwikkeling van je eigen kracht, sensitiviteit en lichaamsbewustzijn en het verdiepen van je relaties. Centeren als grondhouding loopt als een rode draad door dit werk. En dit voor particulieren, koppels en hulpverleners.

 

Foto’s en tekst: Ellen Stoffelen

Meer informatie over dit project vind je hier en meer over de activiteiten van Equi Valent op de website http://www.equi-valent.eu. Een overzicht van alle projecten met een Viva Touch vind je hier.

Gepost op

Project in de kijker: Hobbymatige fokkerij van PRE’s op Paddock Paradise

3ha – 7 paarden – Capg-horses

Sinds 2008 zijn wij gevestigd in Eksel op een terrein van ongeveer 1ha. In die tijd hadden we nog geen PRE’s enkel een BWP-ruin Prince en een Belgisch Trekpaard Carlito. De (gehuurde) weide bestond uit twee grote delen, wat ons niet handig leek en zo ontstonden de eerste twee paden en één uitlooppaddock aan de stal.
In 2010 kregen we het aangrenzende grasland van Natuurpunt in beheer, wat de totale oppervlakte naar ongeveer 3ha bracht. Het grote voordeel van dit bijkomende stuk was dat het niet ingezaaid was met “koeiengras”, maar met een mengeling van verschillende grassen en kruiden. De weides aan de beekkant waren voor meer dan de helft begroeid met riet, maar na enkele jaren weidebeheer, eerst door te hooien (met hulp van onze Carlito) en daarna door begrazing, hebben we de “overwoekering” terug kunnen dringen tot de grachten en is er plaats vrijgekomen voor een prachtig gras- en bloementapijt. Spijtig genoeg stond er al vanaf de start Sint-Jacobskruiskruid, met de jaarlijkse strijd tegen dit pestkruid tot gevolg …

Onze natuurweide met rechts een foto van tijdens het hooien.
Met de uitbreiding van de weides (en paarden), kwamen we voor de keuze om, ofwel te gaan voor een “klassiek” weidebeheer en de paarden vrij rond te laten lopen over het gehele stuk. Ofwel te gaan voor een “Paddock Paradise” (PP), een idee van de Amerikaan Jaime Jackson, waarbij er een pad (“track”) doorheen het weideperceel wordt aangelegd. We kozen voor de tweede optie doordat we zo meerdere weides verkregen én doordat het padensysteem ons de mogelijkheid geeft om de paarden op te delen in verschillende groepen. Onze twee ruinen Prince en Carlito kregen namelijk sinds 2011 het gezelschap van enkele PRE’s waaronder een hengst. Dit zorgde ervoor dat de opsplitsing van de kudde een must werd. Een hengst kun je niet zomaar in een groep paarden plaatsen! (Zie hieronder meer over hoe wij onze hengst houden in een PP.)

Een panoramafoto van onze eerste “tracks”.
Opbouw Capg’s paradise
Ons weiland (zie grondplan hieronder) is opgedeeld in verschillende weides (groene cijfers) verbonden door paden. Deze “tracks” hebben gemiddeld een breedte van 3m met een verbreding daar waar het pad afgesloten kan worden (rode strepen). Alle paden starten vanuit één van de drie uitlooppaddocks aan de stallen (gele letters) met elk hun eigen schuilstal en waterbevoorrading. De mogelijkheid tot afsluiten van de paden zorgt ervoor dat we tot drie afzonderlijke groepen kunnen houden en dat iedere groep tot iedere weide geleid kan worden. Zo kan een paard dat staat in PP3 tot weiland n°I geraken, zonder in aanraking te komen met een paard in PP1 of PP3. Het padensysteem en het uit elkaar plaatsen van de voor het paard interessante elementen, zoals eet- en drinkplaatsen, beschutting, … heeft ook tot voordeel dat de paarden uitnodigt worden om rond te trekken, net zoals ze zouden doen in het wild.

Grondplan Capg’s Paradise, zomer 2016
Onze PP doorheen de seizoenen
Tijdens de lente-zomer-herfst kunnen onze paarden (onbeperkt) op het grasland. We proberen dagelijks de weide te wisselen om intensieve begrazing uit te sluiten en het grasland de mogelijkheid te geven zich te herstellen. Het is een heerlijk zicht om de paarden zo in een volle weide te zien staan, niet “vol” met groen-blauw gras, maar met allerlei grassen/kruiden die bij voorkeur in bloei staan.
In de wintermaanden staan de paarden enkel op de looppaden en de uitlooppaddocks en krijgen zij hooi bijgevoerd uit onze zelfgemaakte hooibakken. We proberen de hooihoeveelheid aan te passen aan de noden van de paarden op dat bepaald moment om verspilling tegen te gaan. Wij maken hierbij geen gebruik van slowfeeders doordat wij van mening zijn dat bepaalde slowfeeders een paard verplicht op een onnatuurlijke wijze te eten en ook het gevaar dat de tanden gaan slijten. We hebben wel het geluk dat enkel onze hengst Gayo er soms een zootje van maakt, en dat we niet zitten met veelvraten. Als de paarden genoeg hebben, stoppen ze met eten en gaan ze luieren …

Links de paarden aan de hooibakken, midden Gayo en een gewillige merrie en rechts siësta!
Een hengst in onze PP
Zoals je hierboven kon lezen, is een deel van onze drijfveer te kiezen voor een PP de aanschaf van een hengst geweest. Wij wilden hem geenszins afzonderen van de rest van de paarden en gingen zo experimenteren met het PP-principe. Zo kunnen de “tracks” of bepaalde weides gebruikt worden als een “no horse”-zone om de afstand tussen de paarden veilig te houden. Dit wilt niet zeggen dat Gayo helemaal geen fysiek contact kan maken met de rest, want in de uitlooppaddocks is de scheiding minder breed (0,5m). Het is leuk te zien dat als de paarden in de paddock staan, ze vaak goede dag zeggen tegen hun vriend Gayo, zeker als één van de merries hengstig is …
Wilt dit zeggen dat Gayo bij ons een solitair leven leeft? Neen, hij wordt ingezet als dekhengst, wat betekent dat hij in de lenter-zomer-maanden af en toe een merrie op bezoek krijgt. Als dit zo is, komt zij in zijn deel van de PP te staan. Een heerlijk zicht dat het eerste moment Gayo de baas probeert te spelen, maar dat hij uiteindelijk toch moet luisteren naar haar. De daarop volgende herfst en winter blijven ze bij elkaar tot net voor de geboorte van het veulen. Dan verhuist de merrie naar een aangrenzende weide, om daar rustig te kunnen bevallen. Opmerkelijk is dat onze merries altijd in de buurt van Gayo bevallen. Zo kan hij een oogje in het zeil houden zeker?

Onze hengst Gayo met zijn ladies … (Photo: Sanne Harmsen Fotografie)
Slot
Voor ons is een Paddock Paradise de ideale manier om een hengst te houden, zelfs naast een andere groep paarden. Het zorgt ervoor dat ook hij de bewegingsvrijheid én het sociaal contact krijgt die hij nodig heeft. Dit is natuurlijk niet mogelijk voor iedere hengstenhouder of bij iedere hengst. Maar wij hopen dat het mensen doet beseffen dat het niet standaard uitgesloten dient te worden.
Photo banner: Cante Tinza Dreams
Tekst: Caroline Goossens

Meer informatie over Capg-Horses vind je op de facebook pagina https://www.facebook.com/CapgHorses

Een overzicht van alle projecten met een Viva Touch vind je hier.